PODROZUJ_LZEJSZYM

Cesarz mistrzem uważności

2021-09-16
Igor Bokun

Może się wydawać, że uważność, medytacja to zajęcie dla mięczaków. Po co prezes lub dyrektor departamentu miałby marnować czas na bezczynność? Jaka może być korzyść z obserwowania swoich stanów mentalnych? Dodajmy jeszcze kadzidełka, mantry i pieczołowicie budowany wizerunek twardego, racjonalnego lidera może lec w gruzach.

Nic bardziej mylnego. Umiejętność spotkania się ze swoimi demonami twarzą w twarz wymaga sporej odwagi. Mięczak przykryje te trudne stany mentalne arogancją lub agresją skierowaną na zewnątrz. Człowiek o najwyższej odwadze jest gotów spotkać się z każdym stanem mentalnym. To powoduje, że jest nieustraszony i w pewnym sensie nieśmiertelny. Mamy dziś przytłaczającą ilość badań naukowych wykazujących skuteczność medytacji. Prowadzi ona od koherentnego stanu mózgu, dzięki czemu nasze działania są lepiej dopasowane do okoliczności, są bardziej mistrzowskie. Lider będący wysoko w hierarchii firmowej czy społecznej ma wpływ na wiele osób i wskazane jest, by jego decyzje były korzystne i mądre, podejmowane w koherentnym stanie mózgu.

Zapytasz o referencje, przykład menadżera dużej organizacji, dla którego medytacja jest głównym, najważniejszym narzędziem?

Takim człowiekiem był Marek Aureliusz, cesarz imperium rzymskiego, największej organizacji ówczesnego świata. Z pewnością nie był on mięczakiem. Rządził w trudnych czasach dla imperium. Poza zarządzaniem firmą #1 na świecie mierzył się z licznymi kampaniami wojennymi, plagą głodu, epidemią dżumy, klęskami żywiołowymi. Wprowadzał skuteczne reformy. Uczestniczył - jak wypadało na cesarza - w walkach gladiatorów, które go nie bawiły, ale wiedział, że w tamtych okolicznościach były ważnym, aczkolwiek okrutnym, rytuałem społecznym.

Będąc najpotężniejszym człowiekiem świata Marek Aureliusz prowadził proste i zdyscyplinowane życie praktykując stoicyzm w każdych okolicznościach.

Mindfulness to neutralne światopoglądowe określenie medytacji. To zabieg marketingowy, który ma za zadanie zmycie miejscami żenującej (szczególnie w środowisku firmowym) otoczki religijnej oraz kulturowej pozostawiając jedynie esencję – fizykę umysłu. Jeśli taki zabieg pozwala dotrzeć z medytacją do szerszego grona, to myślę, że jest to uzasadnione. Sam przekazuję wiedzę wschodu w sposób esencjonalny, bez trudnej do zaakceptowania dla niektórych otoczki, ale naprzemiennie stosuję określenia mindfulness, uważność i medytacja. Mówiąc o medytacji najczęściej przywołujemy tradycje wschodu: buddyzm czy jego odmianę zen. Czasami warto jednak sięgnąć do własnych korzeni. Wiedza na temat mechanizmów funkcjonowania umysłu była znana również w bliższej nam tradycji chrześcijańskiej – szczególnie prawosławnej. Tu medytacja zwana była czuwaniem, co uważam za świetne określenie utrzymywania czujnego i przebudzonego umysłu. Jestem przekonany, że nasi słowiańscy przodkowe żyjący w harmonii z naturą też mieli w tym zakresie duże doświadczenie. Niestety ich doświadczenie i dorobek zostały bezpowrotnie stracone, a nasze dzieci dziś wiedzą jedynie, że byli to „poganie”, w domyśle nieokrzesani i prymitywni. Jeśli więc chcielibyśmy poznać europejskie korzenie mindfulness, gdzie szukać? Stoicyzm, filozofia i praktyka Marka Aureliusza są dobrym źródłem.

W tekstach Marka Aureliusza i jego nauczyciela Epikteta widzimy sporo wspólnych elementów z zen. Prawdopodobne istniał przepływ doświadczeń pomiędzy badaczami umysłu na wschodzie, a ich greckimi kolegami. Z drugiej strony mechanizmy działania umysłu są uniwersalne, więc mogły zostać „odkryte” i opisane w wielu miejscach na świecie jednocześnie.

Oto 10 cytatów stoików wskazujących na dużą zbieżność z zen i z uważnym życiem. To są również bliskie mi myśli, leżące u podstaw programu Akademii Lekkiej Głowy.

„Gdy budzisz się rano, pomyśl, jak cennym przywilejem jest być żywym – oddychać, myśleć, cieszyć się, kochać.”
Marek Aureliusz

„Kto ceni wartość spokoju umysłu i zdrowia duszy będzie żył życiem najlepszym z możliwych.”
Marek Aureliusz

„Nic, co dzieje się w umyśle innej osoby nie może cię skrzywdzić.”
Marek Aureliusz

„Masz władzę nad swoim umysłem, nie nad zdarzeniami zewnętrznymi. Zdaj sobie z tego sprawę, a odnajdziesz siłę.”
Marek Aureliusz

„Jakość twojego życia zależy od jakości twoich myśli.”
Marek Aureliusz

„Nie objaśniaj swojej filozofii. Bądź jej ucieleśnieniem.”
Epiktet

„Stajesz się tym, na co kierujesz swoją uwagę. Jeśli sam nie wybierasz na jakie myśli i obrazy się wystawiasz, ktoś inny to zrobi, a jego motywy mogą nie być najwyższe.”
Epiktet

„Bogactwo nie polega na posiadaniu wielu dóbr, lecz na posiadaniu niewielu potrzeb.”
Epiktet

„Jest tylko jedna droga do szczęścia, a jest nią zaprzestanie martwienia się rzeczami, które są poza mocą twojej woli.”
Epiktet

„Gdy coś się wydarzy, jedyną rzeczą, na którą masz wpływ jest twoje podejście do tego wydarzenia. To nie rzeczy nas niepokoją, ale nasze interpretacje ich ważności. Rzeczy i ludzie nie są tym, czym chcielibyśmy, by byli. Nie są również tym, czym wydają się być. Są tym, czym są.”
Epiktet